Badkamer renovatie zonder breken

Niet elke badkamer die je zat bent hoeft eruit. Er is een hele categorie werk waarbij je alleen aanraakt wat je ziet: tegels, voegen, kit, kraanwerk, douchewand en meubel. Dat scheelt puinafvoer, overlast en kosten. Er is ook een categorie waarin datzelfde werk een slecht idee is, en het verschil zit onder de tegels, waar je niet kunt kijken. Hieronder staat wat er zonder sloophamer kan, waar de grens ligt, en waarom half werk aan een badkamer meestal het duurste is wat je kunt doen.

Wat er kan terwijl het tegelwerk dichtblijft

Tegels overzetten

Nieuwe tegels op de bestaande laag verandert het meest voor het minste sloopwerk. De voorwaarde is hard: de onderste laag moet muurvast zitten. Tik overal op de tegels en luister. Een hol geluid betekent dat die tegel loslaat, en alles wat je daarop lijmt komt er later mee af.

De tweede voorwaarde is ruimte. De opbouw wordt dikker, en die dikte kom je terug bij de deur, de drempel, de hoogte van de douchebak en bij de leidingdoorvoeren, die dieper in de wand komen te liggen dan de kraan lang is. Oplosbaar, maar wel vooraf en niet op de dag zelf.

Tegels overschilderen

Tegelverf is de goedkoopste ingreep en de meest overschatte. Bij de wastafel of in een toilet houdt hij zich prima. In de douchehoek niet, want daar staat de afwerking dagelijks onder water en werkt hij mee met warm en koud, en dat is precies waar verf loslaat. De voegen schilder je bovendien mee, dus het reliëf blijft zichtbaar. Opfrissen, geen renovatie.

Voegen vernieuwen

Een voeg is geen afdichting maar een vulling. Het waterdichte werk zit eronder. Een voeg die verkleurt of poederig wordt, frees je eruit en vul je opnieuw. Eén signaal moet je serieus nemen: valt de voeg steeds op dezelfde plek uit, dan beweegt de tegel eronder of komt er water vandaan waar het niet hoort. Opnieuw voegen dekt dat toe zonder het op te lossen.

Kitranden vervangen

Kit in de hoeken en langs de douchebak is bewust flexibel, want daar beweegt de constructie. Daarmee is het een slijtdeel. Wordt kit zwart, dan zit de schimmel meestal ín de kit en niet erop, en is schoonmaken verloren tijd. Uitsnijden, de ondergrond echt droog laten worden en opnieuw afkitten. Wie dat op tijd doet, houdt het bij een kleine ingreep. Wie het uitstelt, geeft water de kans om achter het tegelwerk te komen.

Sanitair vervangen zonder de wand open te maken

Kraanwerk, douchegarnituur, wastafel, toilet en meubel kunnen er gewoon uit en weer in, zolang de aansluitingen blijven waar ze zitten. Bij een hangend toilet blijft het inbouwelement in de wand en wissel je alleen de pot en de bedieningsplaat. Let op de bevestigingsmaat: past een nieuwe pot niet op de bestaande bouten, dan komen er nieuwe gaten in de tegel en blijven de oude zichtbaar. Waar het wél breken wordt, is van een opbouwkraan naar een inbouwkraan. Die verdwijnt in de wand, dus gaat de wand open.

Een douchecabine of douchewand wisselen

De oude cabine eruit en een strak glazen paneel ervoor in de plaats verandert het aanzien meer dan welke andere losse ingreep ook. De nieuwe wand moet wel passen op de bestaande douchebak of het bestaande afschot, en de bevestigingsgaten komen zichtbaar in het tegelwerk te staan.

Wil je van een douchebak met opstand naar een inloopdouche zonder drempel, dan valt dat buiten dit rijtje. Daar moet afschot voor in de vloer, en dat maak je in de ondergrond. Dan gaat de vloer alsnog open en zit je bij een complete badkamerrenovatie.

Wanneer het niet kan

Dit is de belangrijkste alinea van het artikel, want hier gaat het geld verloren.

Drie situaties waarin opknappen de verkeerde keuze is. Hol klinkend tegelwerk: de ondergrond laat al los en je bouwt op iets dat beweegt. Vocht: verkleuring langs de kit, een zachte plint of deurstijl, een vlek op het plafond van de kamer eronder, een luchtje dat na luchten terugkomt. Water dat achter de tegels zit gaat niet weg door er een laag overheen te leggen, het gaat alleen ondergronds. En de indeling: zodra het toilet of de douche verhuist, moet de afvoer mee, en een afvoer heeft verval nodig. Dat verval maak je in de vloer, niet in de tegellijm.

En er is een reden die je niet ziet. In oudere badkamers zit onder het tegelwerk vaak geen echte waterdichte laag, maar alleen lijm en de hoop dat de voegen hun werk doen. Knap je zo’n badkamer op, dan vernieuw je de laag die je ziet en laat je de laag die het werk doet ongemoeid. Die badkamer ziet er beter uit dan hij is.

Waarom half werk je later meer kost

Opknappen bespaart op de posten die met sloop te maken hebben: uitbreken, puin afvoeren, nieuw leidingwerk en de dagen dat je de badkamer niet kunt gebruiken. Het bespaart niets op de waterdichting, want die raak je niet aan. De vraag is dus niet wat opknappen scheelt, maar of de laag die blijft zitten nog jaren mee kan. Kan hij dat, dan is het verstandig werk. Kan hij dat niet, dan koop je uitstel.

En dat uitstel is duur, om drie redenen. Je betaalt twee keer voor dezelfde vierkante meter, en de tweede keer meer dan de eerste, want er moeten dan twee lagen tegelwerk uit in plaats van één. Je verliest de vroege signalen: een vochtprobleem dat zich onder een verse laag verstopt merk je pas als het beneden aan het plafond staat, en dan zit je niet meer in een badkamerklus maar ook in een plafond en soms in een vloer. En je begint de volgende ingreep op achterstand, want de vloer is hoger, de deur is afgeschaafd en de douchebak zit ingebouwd in een opbouw die er niet hoorde te zijn.

Daarom stel ik altijd eerst deze vraag: wil je deze badkamer houden zoals hij functioneert, of wil je er over een tijd toch iets aan de indeling doen. In het eerste geval is opknappen de slimste keuze die er is. In het tweede geval is het weggegooid geld, hoe verleidelijk de offerte ook oogt.

Hoe ik dat beoordeel voordat er iets gebeurt

Kijken, tikken, ruiken, en het plafond van de ruimte eronder bekijken. Bij twijfel haal ik één tegel weg om te zien wat erachter zit: een klein gaatje tegenover een grote aanname. Daarna zeg ik of dit een badkamer is die je kunt opknappen, of een waar dat zonde van je geld is. Vóór het werk begint, niet halverwege.

Is het opknapwerk, dan valt het meeste ervan onder losse klussen en onderhoud en plan ik het achter elkaar door, zodat je badkamer niet halverwege blijft staan. Gaan er nieuwe tegels overheen, dan geldt hetzelfde als voor tegel- en vloerwerk in de rest van het huis: een vlakke ondergrond is het halve werk. Loopt de badkamer mee in een grotere aanpak, dan combineer ik het met de renovatie van die hele verdieping.

Wat er bij een volledige aanpak onder de tegels gebeurt, van afschot tot waterdichting, staat bij badkamer en sanitair. Beide varianten naast elkaar, compleet nieuw en alleen opnieuw betegeld, zie je bij het werk dat ik heb opgeleverd.